مكتب تفسيرى عقلى ، كه در زمان‌هاى اخير به منصهء ظهور رسيده ، برمىشمارد ، اعتقاد جازمانهء آنها به وحدت موضوعى در سور قرآن است . از نظر او آن چه آنها را به اختيار اين قول ، كه پيش از اين هم مورد اختلاف بوده است ، كشانيده ، كوشش آنها براى مقابله با مستشرقان و بىاثر كردن تزوير آنها بوده است كه قرآن را از اين جهت مورد حمله قرار مىدادند . « 1 » همچنين سخن آنها مبنى بر زائد بودن حروف و كلمات در قرآن ، « 2 » به اتخاذ موضع مخالف در غالب تفاسير انجاميد و تلاش شد تا تفاوت كلمات مترادف و داستان‌هاى مشابه ، كه در برخى آيات به كار رفته است ، بهتر درك شود و توضيحى عقل پسند نيز براى آن آورده شود . « 3 » د - سنت و آراى گذشتگان نزد اهل سنت چنين مشهور بود كه حديث با وقفه‌اى حدودا صد ساله از زمان معصوم به رشته تحرير درآمده است . مستشرقان كه هيچ گونه پايبندى به مسلّمات و مقدسات اسلام نداشتند بر اين اساس ، شديدا به اصالت حديث از حيث اتصال به معصوم انتقاد كردند . از سوى ديگر ، باور اهل سنت دربارهء صحابه مبنى بر اين كه « اصحابى كالنجوم بأيهم اقتديتم اهتديتم » موجب شده بود تا با احتياط بسيار با اين گروه برخورد كنند و از كژىها و كاستىهاى آنان چشم بپوشند و در نتيجه : 1 . در مقام راوى حديث ، از جرح و تعديل آنها بپرهيزند و وثاقت آنان را مبنا قرار دهند . همين امر ، راه يافتن احاديث ضعيف ، مجهول و اسرائيليات را به حوزهء سنت موجب شد . 2 . از سوى ديگر با حجيتى كه مستقلا « 4 » براى گفتار و كردار صحابه و در كنار

--> ( 1 ) . همان ، ص 225 . براى نمونه ، ر . ك : صلاح عبد الفتاح الخالدى ، پيشين ، ص 263 - 266 ؛ فهد بن عبد الرحمن بن سليمان الرومى ، منهج المدرسة العقلية الحديثة فى التفسير ، ص 226 - 237 ؛ محمد ابراهيم شريف ، اتجاهات التجديد فى تفسير القرآن فى مصر ، ص 263 - 266 . ( 2 ) . صلاح عبد الفتاح الخالدى ، فى ظلال القرآن دراسة و تقويم ، ج 2 ( المنهج الحركى فى ظلال القرآن ) ص 122 . ( 3 ) . محمد ابراهيم شريف ، پيشين ، ص 262 و 263 ؛ سيد قطب ، فى ظلال القرآن ؛ محمد رشيد رضا ، تفسير المنار ؛ التفسير للقرآن الحكيم ، ج 1 ، ص 46 ؛ ج 4 ، ص 2136 و 2130 . ( 4 ) . در اين كه سخنان صحابه در مقام تفسير قرآن ، از آن جهت كه معاصر زمان وحى بوده‌اند ، مىتواند در تبيين